АНУ-ын хүүхдийн эмч Лауренс Палевски вакцины аюулгүй байдлын талаар юу ярьдаг вэ?
АНУ-ын хүүхдийн эмч Лауренс Палевски вакцины аюулгүй байдлын асуудлаар олон жилийн турш эргэлзээ, шүүмжлэл дэвшүүлж ирсэн эмч нарын нэг юм. Тэрээр вакцины найрлага, тэдгээрийн хүний биед үзүүлэх нөлөө, ялангуяа хүүхдийн дархлаа болон мэдрэлийн тогтолцоонд үзүүлэх боломжит нөлөөг илүү нарийвчлан судлах шаардлагатай гэж үздэг.
Палевски өөрийн ярилцлага, нийтлэлүүддээ вакцины талаарх одоогийн судалгааг хангалттай гэж үздэггүй бөгөөд вакцины найрлага дахь бодисуудыг тус тусад нь болон хоорондын харилцан үйлчлэлтэй нь судлах ёстой гэж байр сууриа илэрхийлж байжээ. Түүний 2008 онд нийтлүүлсэн материалд вакцины найрлага дахь бодисууд цус-тархины хоригийг даван тархинд нэвтрэх боломжтой эсэх, үүний эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөний талаар асуулт дэвшүүлсэн байдаг.
Палевскийн хэлснээр тэрээр анагаахын сургалтын эхэн үедээ вакцины талаар өнөөгийнхтэй харьцуулахад харьцангуй бага сургалт авч байсан бөгөөд 1990-ээд оны үед вакцины найрлага, аюулгүй байдлын талаар илүү ихээр сонирхож эхэлсэн байна. Тэрээр улмаар вакцины хэрэглээнд илүү болгоомжтой хандах болсон тухайгаа олон ярилцлагадаа ярьжээ.
Тэр юунд хамгийн их анхаардаг вэ?
Палевски вакцины найрлага дахь тиомерсал буюу мөнгөн ус агуулсан хадгалалтын бодис, алюминийн нэгдлүүд болон бусад нэмэлт бодисын аюулгүй байдлын талаар асуулт тавьдаг.
Гэхдээ энд нэг чухал ялгааг хийх шаардлагатай.
Тиомерсал нь зарим вакцинд бичил биетний бохирдлоос сэргийлэх зорилгоор хэрэглэгддэг хадгалалтын бодис байсан бөгөөд АНУ-ын хүүхдийн вакцинуудын ихэнхээс 2001 онд хасагдсан. Улаанбурхан-гахай хавдар-улаануудын (MMR), салхин цэцэг, идэвхгүйжүүлсэн полиомиелит болон пневмококкийн вакцинууд тиомерсал агуулж байгаагүй.
Тиомерсал ба аутизмын хооронд холбоо байгаа эсэхийг олон судалгаагаар шалгасан бөгөөд одоогийн системчилсэн нотолгоо нь шалтгаант холбоог дэмждэггүй гэж Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага 2026 оны шинэчилсэн тоймдоо дүгнэжээ. Тус тоймд 2010-2025 оны судалгаануудыг хамруулсан бөгөөд арга зүйн хувьд илүү чанартай судалгаанууд вакцин, тэр дундаа тиомерсал агуулсан вакцин аутизм үүсгэдэг гэсэн шалтгаант холбоог батлаагүй байна.
“1986 оноос хойш вакцины үйлдвэрлэлд ямар ч хяналт байхгүй болсон” гэх нь зөв үү?
Палевскийн ярьдаг өөр нэг гол асуудал нь АНУ-ын 1986 оны National Childhood Vaccine Injury Act буюу Хүүхдийн вакцины гэмтлийн тухай хууль юм.
Энэ хууль нь вакцин үйлдвэрлэгчдэд хариуцлагаас тодорхой хэмжээнд хамгаалалт олгосон ч вакцины хяналтыг зогсоосон хууль биш юм.
1986 оны хуулиар National Vaccine Injury Compensation Program (VICP) байгуулагдсан. Уг тогтолцоо нь вакцинтай холбоотой тодорхой гэмтэл, нас баралтад нөхөн төлбөр олгох зорилготой бөгөөд 1988 оноос өргөдөл хүлээн авч эхэлсэн байна. Хөтөлбөрийг АНУ-ын Эрүүл мэндийн яамны харьяа HRSA хэрэгжүүлдэг.
Мөн үйлдвэрлэгчдийн хариуцлагын хамгаалалт бүх тохиолдолд абсолют биш. Зарим нөхцөлд үйлдвэрлэгч, эмнэлгийн байгууллагын эсрэг шүүхийн ажиллагаа явуулах боломж хэвээр байдаг гэж HRSA тайлбарладаг.
Түүнчлэн 1986 оны хууль вакцины аюулгүй байдлын судалгааг огт хийгээгүй гэсэн ойлголт мөн зөрүүтэй. HHS-ийн түүхэн баримтад уг хуулийн хүрээнд вакцины сөрөг нөлөөний талаар Institute of Medicine-ээр судалгаа хийлгэж, 7000 гаруй хураангуй, 2000 гаруй ном, өгүүлэл болон олон нийтийн мэдүүлгийг авч үзсэн тухай дурдсан байдаг.
Вакцины тоо нэмэгдсэн нь юуг илэрхийлдэг вэ?
Палевски вакцины тоо 1980-аад оноос хойш эрс нэмэгдсэнийг онцолдог. Энэ нь үнэн. АНУ-ын хүүхдийн дархлаажуулалтын хөтөлбөрт өнөөдөр DTaP, полиомиелит, MMR, салхин цэцэг, гепатит В, Hib, пневмококк, ротавирус, HPV зэрэг олон төрлийн вакцин болон бусад дархлаажуулах бүтээгдэхүүн багтдаг.
Гэхдээ вакцины нэр төрөл нэмэгдсэн нь өөрөө тэдгээр нь аюултай гэсэн дүгнэлт хийхэд хангалттай нотолгоо биш. Нөгөө талаас шинэ вакцин бүрийн ашиг тус, эрсдэлийг тусад нь үнэлэх шаардлагатай бөгөөд “бүх вакцин адилхан” гэж үзэх нь мөн шинжлэх ухааны хувьд зөв арга биш.
Вакцин ба аутизмын асуудал
Палевски хүүхдийн мэдрэлийн болон хөгжлийн эмгэгүүдийн өсөлтийг вакцинтай холбон асуулт тавьдаг.
Энэ асуудлаар өнөөдөр ч олон нийтийн дунд маргаан байдаг ч системчилсэн шинжлэх ухааны тоймуудын дүгнэлт тодорхой байна. ДЭМБ-ын 2026 оны тоймд вакцин болон аутизмын хооронд шалтгаант холбоо тогтоосон найдвартай нотолгоо олдоогүй гэж дүгнэсэн байна.
Мөн MMR вакцин болон аутизмын хооронд холбоо байгаа эсэхийг олон судалгаагаар шалгасан бөгөөд CDC-ийн мэдээлэлд эдгээр судалгаанууд ийм холбоог тогтоогоогүй гэж дурдсан байдаг.
Тэгвэл Палевскийн анхааруулга юунд оршиж байна вэ?
Палевскийн гол байр суурь нь вакциныг бүхэлд нь нэг ангилалд авч үзэхээс илүүтэйгээр вакцин тус бүрийн найрлага, тун, нэмэлт бодис, тэдгээрийн харилцан үйлчлэл болон тодорхой бүлгийн хүүхдэд үзүүлэх эрсдэлийг илүү нарийвчлан судлах шаардлагатай гэсэн санаанд төвлөрдөг.
Түүний энэ байр суурь нь АНУ-ын вакцины аюулгүй байдлын талаарх үндсэн эрүүл мэндийн байгууллагуудын дүгнэлттэй бүрэн нийцдэггүй. Гэсэн хэдий ч вакцины гаж нөлөө, ховор тохиолддог хүндрэлүүдийг илрүүлэх, хянах систем шаардлагатай гэдэг нь вакцины аюулгүй байдлын шинжлэх ухааны салбарын үндсэн зарчим хэвээр байна.
АНУ-д вакцин лиценз авсны дараа ч аюулгүй байдлыг нь хянадаг бөгөөд CDC, FDA зэрэг байгууллагууд вакцины дараах сөрөг үйл явдлыг илрүүлэх хэд хэдэн систем ашигладаг.
Иймээс Палевскийн хэлсэн үгсийг “вакцин аюултай гэдэг нь батлагдсан” гэсэн дүгнэлт болгон бус, вакцины аюулгүй байдлын талаарх түүний байр суурь, эргэлзээ, судалгааны шаардлагын тухай мэдэгдэл гэж ойлгох нь баримтад илүү нийцнэ.
Харин вакцин бүрийн найрлага, батлагдсан гаж нөлөө, ховор хүндрэл болон ашиг тусыг тус тусад нь авч үзэх нь эцэг эхчүүдэд илүү бодитой мэдээлэл дээр үндэслэн шийдвэр гаргахад тусална.