Европ дайны бэлтгэлээ эрчимжүүлэв.
Европын аюулгүй байдлын нөхцөл байдал сүүлийн өдрүүдэд улам хурцдаж, НАТО-гийн зүүн жигүүрийн орнууд агаарын довтолгооноос хамгаалах болон дроны эсрэг арга хэмжээгээ нэмэгдүүлж байна.
Есдүгээр сарын 14-нд НАТО-гийн даалгавар гүйцэтгэж байсан Италийн сөнөөгч онгоц Литвийн агаарын орон зайд нэвтэрсэн, ОХУ-ынх байж болзошгүй “Геран-2” дроныг сөнөөсөн. Литвийн тал уг дрон тэсрэх бодис тээвэрлэж байсан гэж мэдээлсэн байна.
Үүний зэрэгцээ НАТО уламжлалт агаарын эргүүлээс гадна дрон, пуужингийн аюулыг хамарсан олон давхар хамгаалалтын тогтолцоогоо бэхжүүлэхээр ажиллаж байгаа талаар мэдээлэгдэж байна. Польшийн Ерөнхий сайд Дональд Туск мөн ОХУ НАТО-гийн Украинд дэмжлэг үзүүлж буй орнуудад дрон, пуужин ашигласан эрлийз халдлага хийхээр төлөвлөж болзошгүй гэсэн тагнуулын мэдээлэл байгааг анхааруулжээ. Энэ нь Польшийн талын мэдэгдэл бөгөөд ОХУ ийм төлөвлөгөөтэй гэдэг нь бие даан батлагдсан баримт гэж үзэх боломжгүй юм.
МОСКВА: “ШУУД ХАЛДЛАГА ХИЙВЭЛ ХАРИУ ЦОХИЛТ ӨГНӨ”
Европын орнуудын батлан хамгаалах чадавхаа нэмэгдүүлж буй энэ нөхцөлд Москвагийн зүгээс ч хатуу мэдэгдлүүд үргэлжилж байна.
ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров өмнө нь Барууны орнуудын зүгээс Оросын нутаг дэвсгэрт шууд цохилт өгөх нь ноцтой үр дагаварт хүргэж болзошгүйг анхааруулж байсан. Москва ийм байр сууриа Оросын цөмийн стратегийн тогтоон барих бодлоготой холбон тайлбарладаг.
Оросын цөмийн доктринд 2024 оны арваннэгдүгээр сард өөрчлөлт оруулсан. Шинэчилсэн баримт бичигт цөмийн зэвсэг хэрэглэх боломжтой нөхцөлийг өмнөхөөс өргөжүүлж, ОХУ болон түүний холбоотон Беларусийн бүрэн эрх, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдалд “ноцтой аюул” учруулсан ердийн зэвсгийн халдлагыг ч тодорхой нөхцөлд авч үзэхээр болсон.
Гэхдээ энэ нь “Орос ердийн зэвсгийн ямар ч халдлагад автоматаар цөмийн зэвсгээр хариу өгнө” гэсэн үг биш. Цөмийн зэвсэг хэрэглэх эсэх нь тухайн нөхцөл байдал болон Оросын удирдлагын шийдвэрээс хамаарна.
ДЭЛХИЙН ЦӨМИЙН ЗЭВСГИЙН 83 ХУВЬ ОРОС, АНУ-Д
Стокгольмын Олон улсын энх тайвны судалгааны хүрээлэнгийн (SIPRI) 2026 оны үнэлгээгээр дэлхий дахинд нийт 12,187 орчим цөмийн цэнэгт хошуу байна. Үүнээс 9,745 нь цэргийн зориулалтаар ашиглах боломжтой нөөцөд тооцогдож байгаа бөгөөд ойролцоогоор 4,012 нь пуужин болон нисэх онгоц зэрэг тээвэрлэгч системүүд дээр байршуулсан байна.
ОХУ-ын нийт нөөцөд стратегийн болон стратегийн бус цөмийн зэвсэг багтдаг. Тус улсын цөмийн хүчний шинэчлэл үргэлжилж байгаа бөгөөд “Орешник” зэрэг давхар зориулалттай пуужингийн системүүдийг хөгжүүлж, байршуулж байна. Харин SIPRI-ийн 2026 оны үнэлгээгээр Оросын “Сармат” тив алгасагч баллистик пуужингийн хөтөлбөрт хүндрэл гарсан байна.
“ОРЕШНИК”, “КИНЖАЛ”, “АВАНГАРД” — ЯМАР ЗЭВСЭГ ВЭ?
Москва сүүлийн жилүүдэд шинэ үеийн пуужингийн системүүдээ цэргийн чадавхынхаа чухал хэсэг болгон танилцуулж байна.
Тухайлбал, “Орешник” нь дунд тусгалын баллистик пуужингийн ангилалд хамаарах бөгөөд ердийн болон цөмийн цэнэгт хошуу тээвэрлэх боломжтой давхар зориулалтын систем юм. SIPRI-ийн мэдээллээр Орос Беларусьт “Орешник”-ийн урьдчилсан ажиллагааны бааз байгуулах ажлыг эхлүүлсэн байна.
Харин “Кинжал”, “Авангард” зэрэг нь өөр өөр зориулалт, техникийн онцлогтой системүүд бөгөөд бүгдийг нь “дууны хурднаас 10 дахин хурдан баллистик пуужин” гэж нэг ангилалд оруулах нь техникийн хувьд зөв биш.
ЦӨМИЙН ЗЭВСГИЙН ЭРСДЭЛ НЭМЭГДЭЖ БАЙНА
SIPRI 2026 оны тайландаа дэлхийн цөмийн зэвсэгтэй есөн улс бүгд 2025 онд цөмийн зэвсгээ шинэчлэх үйл явцаа үргэлжлүүлсэн гэж дүгнэжээ. Мөн цөмийн зэвсгийн тоо болон үүрэгт түшиглэх байдал нэмэгдэж, буруу тооцоолол, мөргөлдөөн даамжрах эрсдэл өсөж байгааг анхааруулсан байна.
Түүнчлэн АНУ, ОХУ-ын хооронд стратегийн цөмийн зэвсгийг хязгаарлаж байсан New START гэрээ 2026 оны хоёрдугаар сард дууссан. Үүний дараа хоёр улсын цөмийн зэвсгийн хяналтын тогтолцооны ирээдүйн талаарх тодорхойгүй байдал нэмэгдсэн байна.
Ийнхүү Европын зүүн жигүүрт дроны зөрчил, агаарын орон зайн халдлага, цэргийн сургуулилалт болон батлан хамгаалах бэлтгэл эрчимжиж, нөгөө талд Москва цөмийн тогтоон барих бодлогоо илүү тодорхой анхааруулга болгон ашиглаж байгаа нь Европын аюулгүй байдлын орчныг улам төвөгтэй болгож байна.
Гэхдээ өнөөгийн байдлаар НАТО болон ОХУ шууд дайн эхлүүлэхээр шийдвэрлэсэн гэсэн баталгаатай мэдээлэл байхгүй. Харин талуудын хоорондын цэргийн ойртолт, агаарын орон зайн зөрчил, цөмийн сүрдүүлгийн шинжтэй мэдэгдлүүд нь санамсаргүй мөргөлдөөн, улмаар хурцадмал байдал даамжрах эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгаа нь олон улсын аюулгүй байдлын шинжээчдийн гол анхаарал татаж байна.